भोज्या

खरच, तिथे काही नव्हतच...

घाबरण्यासारखं किंवा उदात्त वगैरे,
लखलखित प्रकाश किंवा
गुढगंभीर अंधार...
असं नव्हतंच काही ...

एक मंद, शांत, दिलासा देणारा
निळसर प्रकाश, एक अनामिक शांतता
आणि एक अनाकलनीय निर्विकारता...
आणि शांत मंद
दिलासादायक
निळा प्रकाश

एका क्षणी, खोल गाभाऱ्यातून उमटावेत
तसे डॉक्टरांचे शब्द
मनावर हलकेसे उमटत गेले...
श्वास घे, बेटा, श्वास घे...
मोठा श्वास घे बयो...
हळुहळू घंटेचे नाद उमटत रहावेत
तसे मनावर निनादत राहिले...

मी मजेत, निवांत
हळूच हसूऩ म्हटलं सुद्धा,
घेतेय की श्वास, नका काळजी करू...
अन मग डॉक्टरांचा
थोडे डळमळीत आत्मविश्वासातून
उमटलेले शब्द
मनावर आघात करत गेले...
मुली बोलू नकोस, श्वास घे
तुझ्या लेकासाठी तरी श्वास घे,
मोठा श्वास घे बयो...

अन मग मनातली ती
शांतता, तृप्तता हळुच हलली
लेकाचा चेहरा, त्या स्पंदनातून
सावकाश मनात उमटत गेला.
अन एक मोठा श्वास
जणू छाती भेदून शरीरात घुसला
अन त्या मंद प्रकाशातून
मी उलटी फिरले

आता डॉक्टरांचा आवाज समिप आला
गुड, मोठा श्वास घे
हळुहळू नेणिवेतली स्पंदनं
मनावर उमटू लागली
श्वास घेतला पाहिजे
ही जाणीवपूर्वकता आली
हळूहळू डोळ्यांच्या फटीतून
स्वच्छ पांढरा प्रकाश
जाणवू लागला

मनातल्या वलयांमधून
डॉक्टरांचा चेहरा
सांधला जाऊ लागला
आता तिथे एक आश्वासक हसू
माझी वाट पहात होते

मी पण हसले...
हसण्याच्या प्रयत्नात
एक मोठा ठसका बाहेर पडला
एक मोठा श्वास
भस्सकन शरीरभर
पसरत गेला...

अन तक्क्षणी लक्षात आलं,
अजून लेकाला,
त्याची आई
काही वर्ष तरी
नक्की मिळणार आहे!

पण खरच सांगते,
त्या तिथे भितीदायक
काहीही नव्हतं.
गुढगंभीर अंधार नव्हता
लखलखित साक्षात्कारी मूर्तीचा
कोणताही आकार नव्हता.

फक्त एक आश्वासक, आल्हाददायक,
असीम शांत असा
मंद निळा प्रकाश फक्त...
म्हटलं ना,
बाकी काही नव्हतं
तिथे...

नाळ

माझी सुपीक कुस उखडलीस तू...
सृजनाची लाल, ओली माती
कधीच झुगारून दिलीस
आत, आत खुरपत गेलास
अगदी  तुटली माझी
गाभ्यातली कणखरताही
एक एक ओलेपण
शोषून घेतलस
आणि टणकपणा
सगळा पोखरलास

अन उभी करत राहिलास
तुझी नवनिर्मिती ...
उंच उंच उभी करत गेलास
तुझ्या प्रगतीच्या
खाणाखुणा...
माझ्या पासून आपली नाळ
तोडत उठत राहिलास
उंच उंच अवकाशात
माझ्यापासून दूर दूर

पण माझ्यातले सृजन
शोषून घेण्यासाठी
पाय घट्ट रोवत राहिलास
माझ्याच कुशीत खोलवर
मातीतून उठशील वर वर
पण परतशील खोल खोल

वाटचाल

अहंचे काटेरी झुडूप
केलं थोडे दूर
तर असतोच रस्ता
सोपा सहज अन आनंदाचा

स्वार्थाचे खडक फोडून
केले अंमळ दूर,
तर नितळ झरे
सोबतीने असतातच वहात

मानपानाचा काथ्याकूट
वेळोवेळी केला साफ
तर मैत्रीच्या सुंदर बागा
करतातच वाट, रंगीत अन सुगंधी

"मी" लाच केले जssरा दूर
बघितले जssरा "स्व"च्या पल्याड
तर असतोच की पायाखाली
मुक्तिचा मार्ग!
       

मागू तुज प्रित कशी

मागू तुज प्रित कशी ,
अचपळ मन माझे
हृद्यातील वीज वेडी ,
उत्सुक पडण्या परि

पाहू कसे रुप तुझे
दिपले नयन माझे
कोसळे वर्षा अवेळी
अवाक स्तब्ध त्यात मी

चंचल नजर तुझी
स्थिर राही क्षणभरी
नाहतो नखशिखांत
मंत्रमुग्ध भ्रांतचित्त

हासती गुलाब गाली
आवाहने देती किती
हलकेच जाता पुढति
जाग नयनात येई

पाहतो जागेपणी मी
स्वप्ने तुझी भारलेली
प्रित वेडी हृद्यातली
परि येई ना ओठी

परवीन शकिर यांच्या खुशबु चा अनुवाद

तुझसे तो कोई गिला नहीं है
क़िस्मत में मेरी सिला नहीं है

बिछड़े तो न जाने हाल क्या हो
जो शख़्स अभी मिला नहीं है

जीने की तो आरज़ू ही कब थी
मरने का भी हौसला नहीं है

जो जीस्त को मोतबर बना दे
ऐसा कोई सिलसिला नहीं है

ख़ुशबू का हिसाब हो चुका है
और फूल अभी खिला नहीं है

सरशारी-ए-रहबर में देखा
पीछे मेरा क़ाफ़िला नहीं है

इक ठेस पे दिल का फूट बहना
छूने में तो आबला नहीं है !
                  - परवीन शकिर
........

नाही तक्रार तुझ्याबद्दल काही
नशिबात माझ्या नाही यश काही

दुरावण्याचे असेल दु:ख तरीही
भेटलाही न सखया अजून जरीही

जगण्याची कधीही इच्छाही नव्हती
अन मरणाचे तरीही धाडस नाही

जगणेच सारे कठिण झालेले
असे तर नाहीच काही घडलेले

सुवास तर केव्हाच येऊन पोहोचलेला
मागमूसही नाही पण उमलण्याचा

चालूच आहे मार्गक्रमण अजूनि
अन् सोबतीस नाही कोणीच कोणी

ठेच एक सारी वेदना पिळवटणारी
निरखून बघितले व्रण साधा एक नाही
                               - आरती

शाम सखी

उभी कधीची यमुनातीरी
मध्यान सरली, उन्हे उतरली
शाम वेळ अन शाम न सोबती
धीर न उरला मनी जराही
हूरहूर, काहूर मनी दाटली
अंधारुनि आली सृष्टी सारी
शाम सखी मी, शाम सखी

दाट धुक्याने वाट अंधुकली
शीरशिरी उठली यमुने वरती
सोबत तिच्या मी आसुसलेली
पाठराखणीस कदंब सावली
पु-या मिसळलो आम्ही तिघी
एकच तू, नयनी - हृदयीही
शाम सखी मी, शाम सखी

अवनी सारी गंधीत झाली
त्यात मिसळली धुंद पावरी
घेऊन तुझिया चाहूल आली
अंतर्बाह्य पुलकित झाली
राहिले न मी, मी माझी
तूच तू, झाले मी सारी
शाममय मी, शाम सखी
          

का निजशी असा रे बाळा...

आज सकाळी पेपर बघितला. खूप खूप वाईट बातमी अन मन पोखरून टाकणारा फोटो... मन विषण्ण झालं. अन या ओळीतून त्याला जोजवत राहिले

का निजशी असा रे बाळा...

का पुरली नाही तुजला
तुला आईची मांडी
शोधलास किनारा
धगधगत्या वाळुचा
का निजशी असा रे बाळा...

तहान होती तुजला
गोड दूध पिण्याची
मग तोंड लावशी का
खाऱ्या पाण्याला
का निजशी असा रे बाळा...

दुडुदुडु धावताना
किती गोड तू दिसशी
मग आता असा का
गपगार झालास पालथा
का निजशी असा रे बाळा...

का देश सोडताना
नाहीच मिळाली कुशी
निर्वासित शिक्का राहिला
का तुझ्याही कपाळा
का निजशी असा रे बाळा...

ना कणव ना माया
निरागस तुझ्या मरणी
जगास दाखवी आरसा
भयाण हृदयशून्यतेचा
का निजशी असा रे बाळा...

राधे राधे, जपून ठेव ग

बाऊल लोकगीत गाणाऱ्या पार्वती बाऊल यांच्या एका बंगाली गीतावर आधारित माझी कविता

राधे राधे, जपून ठेव ग, मधुसुदनाची प्रेम कहाणी

पळ पळ राहु दे ऱ्हदयी, 

गाभाऱ्यात आरसपानी,
तसेच राहो शाम आस ही; 

अस्पर्श, अशब्द, अविनाशी
राधे राधे, जपून ठेव ग, मधुसुदनाची प्रेम कहाणी

गुपीत मनातच राहू देई, 

बोलू नको शब्द काही
न कोणा ओळखू येई, 

न कोणा समजेल काही
राधे राधे, जपून ठेव ग मधुसुदनाची प्रेम कहाणी

विरह शाम सख्याचा देईल, 

दु:ख  तुजला गे राणी
त्या त्या वेळी बघ आभाळी, 

गडदमेघ तू निरखत राही
राधे राधे, जपून ठेव ग, मधुसुदनाची प्रेम कहाणी

उकिडवे रांधता काही; 

डोळा येता खळ्ळकन पाणी
ढकल सखे ग ओले लाकूड; 

धूर तयाचा सारे लपवी
राधे राधे, जपून ठेव ग, मधुसुदनाची प्रेम कहाणी

शाम रंगी रंगून जाता, जपून ठेव तुझे ते वसन रेशमी
भवचक्राच्यातून फिरताफिरता; वसनाची का चिंता करिशी
राधे राधे, जपून ठेव ग, मधुसुदनाची प्रेम कहाणी
                                       

... अवकाश आदी

संपली, शांतावली, ती ज्योत सायंकाळची
पेटली ऱ्हदयात आग, आकांक्षांची ही नवी

झाले जगुनि सारे म्हणता, वाट सरली आरधी
बाण चढे आयुष्याचा पण नियतीच झाली पारधी

तो कसाच, तसाच उभा; पण वाट कधीचीच सरली
शोधणे, शिकणे, समजणे; राहिले सारे परि उरी

संपली ना आस काही, न संपली उभारी मनीची
झगडतो, झगडेन आणि, रात्र कुठे संपली अजुनि

मी न संपेन कधीही, जोवर आशा फुलते जगी
येऊ दे काळरात्र, अथवा होऊ दे अंध:कारही

मी अनादी, मी अनंत, मीच अंत अन मीच आदि
क्षण, काळ, पळ, वेळ, निमिष, अवकाश आदी                                       

फरक

एक एक तुकडा अनुभव
उपभोग, आनंद, सोहळा
अंगातला प्रत्येक धागा
कडक, ताठ, ताठर .
       एक एक तुकडा अनुभव
       उपभोग, भोगणे, सोसणे
       अंगातला प्रत्येक धागा
       मऊ सूत मऊसूत...

एक एक तुकडा अनुभव
देणे, रुजवणे, निर्मिती
अंगातला प्रत्येक धागा
आवर्जु सांगणे, मिरवणे
       एक एक तुकडा अनुभव
        घेणे, रुजवणे, सृजन
       अंगातला प्रत्येक धागा
        हळुवार जोपासणे, जोजवणे...

एक एक तुकडा अनुभव
धावत जाऊन आणणे
अंगातला प्रत्येक धागा
वीण तपासत राहणे.
        एक एक तुकडा अनुभव
       धाव धाऊन वाढवणे
       अंगातला प्रत्येक धागा
       हरएक आसूसून विणणे...

एक एक तुकडा अनुभव
तावून सुलाखून पाहणे
अंगातला प्रत्येक धागा
स्वच्छ स्पष्ट रेखणे.
        एक एक तुकडा अनुभव
       सोसून सोसून, जोपासून
       अंगातला प्रत्येक धागा
       त्यातच मुरववून टाकणे...

एक एक तुकडा अनुभव
आकंठ मिरवून घेणे
अंगातला प्रत्येक धागा
एकसलग गरम घोंगडी.
        एक एक तुकडा अनुभव
        आकंठ जगून घेणे
        अंगातला प्रत्येक धागा
        एकजीव, उबदार गोधडी !