वजह

आगे किए थे हाथ, उसे बचाने के लिए,

उन्हीं हाथों ने रास्ता दिया मिटाने के लिए।

​जो हाथ उठे थे कभी दुआओं की ख़ातिर,

वही हाथ उठे फिर मज़ार सजाने के लिए।

​सारा आशियाना जलकर ख़ाक हो गया,

लोग जश्न मनाते रहे, उजाला हो गया।

​जो चिंगारी लगाकर शहर जलाता रहा,

वो हँसता हुआ हर बार आगे जाता रहा।

​उजड़ गया आशियाना, बिखर गए ख़्वाब,

जुलाहा फिर भी बुनता रहा फूलों के गुलाब।

​बड़ी हसरतों से चादर-ए-गुल बुन तो दी,

हाय! किस्मत ने वो जनाज़े पर बिछा दी।

​सैलाब उठता रहा, प्रपात बहता रहा,

वक़्त ख़ामोश था, सब कुछ कहता रहा।

​यह कैसी फ़तह, कैसा जश्न, कैसा ये उजाला,

'अवल' ढूँढती रही हर राख में जीने की वजह।

कोरा कॅनव्हास

कोरा कॅनव्हास नाहीच आवडत मला

निरभ्र फटफटीत आकाश नाहीच आवडत मला

एखादी रुपेरी किनार, काळी निळी लकेर

तरंगणारा काळापांढरा ढग, उडणारी पक्षांची माळ, 

किरणांचा झोत, विमानांनी काढलेली पांढरी नक्षी

धुरांची वेटोळी,  त्यांच्या मंद चढत जाणाऱ्या रेषा

कौलारु बसक्या, जाडांनी वेढलेल्या घरांचा झलक

उंच, खुज्या रंगीत इमारतींची वाढत जाणारी गर्दी

सोनेरी आभा पसरवत येणारा झळाळता रवी

शीतल गारवा पसरवत येणारा श्रीखंडी चंद्र

रात्रीच्या अंधारात सरसर वर तढणारा बाण

समुद्राच्या जणु लाटाच अशी ढगांची चटई

हिरव्या, पोपटी झाडावेलींचा सुंदर पसारा

निळ्याकाळ्या ढगांसोबत तरंगणारे इंद्रधनुष्य...

माणूस जीवंत हवा, तशी लक्षणं दिसायला हवीत

प्रत्येक गोष्ट रसरसून अनुभवायला हवी, अन

आपल्यात सामावून, आपली होत जायला हवीत!

थेंब

सारे हारून गेल्या सारखा कधीचा

हा कोसळतो आहे पाऊस कधीचा

किती काय काय साचले मनात

अन सुना घराचा कोपरा कधीचा

जखमा किती तरी शब्द-अशब्दांच्या

भावनांचा वाहे प्रपात अखंड कधीचा

झाले रिते रिते अता आकाश सारे

ओथंबून वळचणीला थेंब एक कधीचा

ये शाम...

ये शाम कुछ कहती है, मगर बात नहीं करती,

दिल में उतरती है, मगर आवाज़ नहीं करती।

तनहा-सी झील, पहाड़ों पे ठहरी हुई घटा,

जैसे कोई याद हो, जो दिल से जुदा नहीं करती।

हवा छूकर गुज़रती है पत्तों को धीरे-धीरे,

जैसे कोई बात हो, जो लब से कहा नहीं करती।

सुकून ऐसा कि जैसे तू पास बैठा हो,

ख़ामोशी भी फिर कोई शिकायत नहीं करती।

मैं देर तलक देखती रहती हूँ उस मंज़र को,

आँखें तो बहुत कहती हैं, मगर आवाज नहीं करतीं।

अब इस तन्हाई को भी अपना लिया हमने,

कुछ यादें साथ हों तो तनहाई सता नहीं करती।

दूर होकर भी तू इतना क़रीब लगता है,

ये कैसी मोहब्बत है जो दूरी से डरा नहीं करती।

चराग

 

फोटो क्रेडिट - सोनल इनामदार

शाम की गोद में कुछ ख्वाब ठहरे हुए हैं,

दरख्तों के साये में अरमान ठहरे हुए हैं।

हवा छू के गुजरती है पत्तों को यूँ,

जैसे कोई भूली हुई बात कहती हो यूँ।

ये तन्हा चराग भी क्या खूबसूरत है,

अँधेरों में जैसे कोई उम्मीद बाकी है।

न कोई सदा है, न कोई गुफ्तगू है,

मगर हर तरफ एक अजीब-सी खुशबू है।

मैं ठहरा तो जाना इस राह-ए-हयात में,

सुकूँ भी छुपा है कभी खामोशी में।

ये जंगल, ये साये, ये रोशन चराग,

जैसे खुद से मिलने का हो एक फराग।

कभी रात गहरी हो, डरना नहीं तुम,

"अवल" ये चराग जलता रहेगा।

गझल

ऐ दोस्त, सब पे ज़रा आज रहम रख,
ठहरा हुआ ये पानी, ये मलबा ज़रा थामकर रख।

ऐ हसीन वादियों, क़सम है आज तुम्हें,
शिकवे-गिले दिल के सभी, आँचल में समेट रख।

हाँ, कुछ ख़ताएँ हुईं हमारे हाथों से अब तक,
तू हमारी तरह न बन, न दिल में अब बैर रख।

तेरी अदाओं को देखने तो आए थे वो लोग,
अब बस कर, अपने चेहरे पे न ये कहर रख।

हर ज़ख़्म को आज वक़्त के हवाले कर दिया,
इंसान की रूह का थोड़ा-सा तो ख़याल रख।

‘अवल’, तू ख़ुद से आज फिर ये वादा कर,
गिरना अगर मुक़द्दर है, तो उठने का ख़्वाब रख।

रात्र वादळी सुसाट वारा

जुनीच वही, फडफडती पाने...

हळूच सुटल्या ओळी काही

अलवार टेकल्या भाला वरती

विसरलेली काही सुखे दु:खे

ओणवून पाहती आत माझ्या

त्या सोबतचे सोबती काही

नावे, चेहरे ठळक होती

का रडावे उगाच मी

असता सोबत हे सगेसोयरे

कळी काळाचे फटके काही

होय बसले होते तरीही

फुंकर होती सतत तरीही

सावली अन घट्ट मिठीही

जखमा होत्या काही खोल

पण खपल्याही धरल्या होत्या

अन व्रणाच्या खुणाही आता

पुसट होत आल्या होत्या

मग घोर कशास आता

शांत निवांत हो कृतज्ञ!

---

मोत्याचा सर

माहिती आहे ग
पाऊस कधीचा झरतोय;
तुझ्या गालावरून खाली...
शक्य असतं तर
एक एक मोती
जपून वेचला असता
जवळ असतो तर.
अन मग तुझ्याच
गळ्यात घातला असता
माझ्या हातांचा सर!

चिंब पाऊस

कधीचा कोसळतोय
पाऊस!
तू मात्र अजिबात
भिजू नकोस हं.
तुझ्या मनातलं
गैरसमजाचं मळभ
सगळं त्यात
वाहून गेलं तर...
हळव्या, अलवार
आठवणीच रहातील;
अन त्या आठवून
तूच होशील
चिंब पाऊस!

गर्भारपण

 

गर्भारपण! 

किती तरी जुनी गोष्ट;
जणु गेल्या जन्मीची!
तस खुप कष्टाचं तर होतच
पण आनंददायीही होतं.
आज एकदम का बरं
त्याची आठवण यावी ?
विमानात बसल्या बसल्या
गेल्या काही दिवसांचे
विचार मनात चालू होते.
गेल्या वर्षी तो येऊन गेला.
आणि मग पुढचे
नऊ साडेनऊ महिने
त्याच्या आठवणीत.
पुढच्या वेळी भेटलो,
की काय काय करायच?
त्याच्यासाठी काय काय न्यायचं,
कोणत्या गप्पा मारायच्या,
कुठे कुठे फिरायचं,
काय काय खेळायचे,
कोणत्या गमती जमती
आठवणी पुन्हा आठवायच्या?
कुठल्या नवीन तयार करायच्या?
कोणत्या चर्चा करायच्या,
कोणत्या पुस्तकांची
देवाणघेवाण करायची?
कितीतरी मनसुबे ...
नऊ साडेनऊ महिने साठवलेले.

आणि मग तो क्षण आला.
जेव्हा भेटले पुन्हा त्याला.
दोन अडिच महिने,
पुन्हा उपभोगून घेतले.
आईपण!
त्याचे लाड, कोड, कौतुक
त्याच्या कडून करून घेतलेले लाड.
खेळणं, भटकणं, गप्पा, चर्चा.
नुसतं एकमेकी सोबत बसणं.
त्याचा सहवास अनुभवणं.
त्याचा श्वास, त्याचा गंध.
त्याचा आवाज, त्याच्या लकबी.
त्याचं बोलणं, त्याचं नुसतं शांत बसणं.
अगदी त्याचं चिडणंही !

आणि मग पुन्हा ती वेळ आली.
परतायची !
अन याच परतीच्या प्रवासात,
सगळं गर्भारपण पुन्हा आठवलं.

खरच!
हे ही गर्भारपणच की!
नऊ साडेनऊ महिने
मनामधे सगळ्या गोष्टी
रुजवत ठेवायच्या.
कुठले कुठले मनसुबे,
मनात, पोटात वाढवत रहायचे.
आणि मग तो भेटला;
की या आकांक्षांची नाळ तोडायची.
अन जगून घ्यायचं
त्याच्या सह, सोबत.
अन मग जाणवलं
पहिल्या वेळेस जेव्हा
खरी नाळ तुटली,
तेव्हा नाही दु:ख झालं.
कारण ती नाळ तुटली,
म्हणून तर तो
कुशीत आला न माझ्या!

पण आता...
आता जेव्हा हे
दोन अडिच महिने भेटल्यानंतर
जी नाळ तुटते न
खुप खुप दुखावते
हेलावून टाकते अगदी.
अन मग
विमानाच्या एकांत अंधारात
कळत न कळात
आत डोळे गळत रहातात...
तसेच कधी तरी मग
डोळे मिटले गेले.
मधेच जाग आली
डोळे उघडले तर
विमानाच्या खिडकीतून बाहेर
अंधाराच्या अवकाशातून
हलकेच निळेपणा वर चढत होता.
हळू सोनेरी, राजवर्खी
हिरण्यगर्भ वर आला.
आणि मग पुन्हा मनात
आशा पल्लवित झाल्या.
पुन्हा एक नवीन गर्भारपण
सुरू झालं.
नऊ साडेनऊ महिन्यांचं.

मग पुन्हा भेटेलच,
येईलच तो कुशीत.
दोन अडिच महिन्यासाठी.

म्हातारपणचं
अलौकिक गर्भारपण!

---